Het lijkt wel alsof mensen soms vergeten dat er zoiets bestaat als ‘niet in staat zijn’. Ik kom het vaak tegen in mijn werk met mensen met een eetstoornis. Als ze bijvoorbeeld toch weer een eetbui hebben gehad, of als het niet gelukt is om een extra boterham te eten.

“Ik heb het niet goed gedaan.” biechten ze dan op.

Maar ook mensen met stemmingswisselingen, paniekaanvallen of bindingsangst nemen vaak de volledige verantwoordelijkheid voor wat ze voelen en hun reacties daarop. Dat is nobel, maar de vraag is of dat wel kan.

Soms is verantwoordelijkheid nemen onterecht.

Mensen die worstelen met leven hebben over het algemeen een goed zicht op wat er zich in hun  hoofd afspeelt, maar minder op wat er in hun lijf gebeurt. Hoe kan je de verantwoordelijkheid nemen voor het geheel als je slechts een deel ervan kan overzien?

Niet, dus.

De invloed van onverwerkt trauma op je zenuwstelsel is enorm groot en om jou te beschermen word je op sommige momenten overgenomen. Je doet iets. Of je voelt iets. Helemaal vanzelf. Je zou dat ook een traumareactie kunnen noemen. Zonder bewustzijn daarop en kennis over wat er precies gebeurt lijkt het net alsof jij het doet.

En dat maakt je natuurlijk wanhopig.

Want je doet zo je best om het anders te doen en het lukt steeds maar niet. Het is om gek van te worden. En juist dat leidt dan vaak weer tot het gevoel of het gedrag waar je zo graag vanaf wilde.

De vicieuze cirkel is rond.

Echte invloed op hoe je je voelt en gedraagt begint met het begrijpen van hoe je zenuwstelsel werkt. De tweede stap is je gevoel leren waarnemen en verdragen. En ten slotte kan je er dan verantwoordelijkheid voor gaan nemen.

Pas dan kan gedrag duurzaam veranderen.

Volledige verantwoordelijkheid nemen is geloof ik een proces waar je een leven lang over doet en dan waarschijnlijk nog niet klaar is. Volgens mij noem je dat ‘leven’ en valt daar onwaarschijnlijk veel schoonheid in te ontdekken.

Ook, of misschien juist wel in de momenten dat het niet gaat zoals je wil.