Vruchtbare crisis

 

Niet te geloven. Hoeveel pijn kan een mens verdragen? Na een periode van fijne flow, komt er momenteel veel pijn voorbij in mijn leven. Het snijd als een scherp mes door me heen en raakt me tot diep in mijn ziel. Ik ken dit. Ik maakte het al heel vaak mee. Maar deze keer voelt het anders. Onder de bodem is een grond van vertrouwen ontstaan. Ik zak en zak, maar voel aan alles dat ik er niet doorheen zal gaan. Wat een verschil met eerdere ervaringen!

Over crisissen bestaat een hardnekkig misverstand. Alhoewel iedereen ze heeft en ze ook steeds weer terug blijven komen, geloven we dat het niet goed met ons gaat als we er één doormaken. Dient een crisis zich aan, dan willen we er zo snel mogelijk van af. We zoeken naar afleiding in vele vormen: oplossingen bedenken, teveel drinken, excessief social media gebruik. Keuze te over. En dat is jammer, want een crisis draagt een zeer krachtige potentie in zich. Het opent de weg naar vrijheid.

De enige manier om gebruik te maken van de vruchtbaarheid van een crisis, is erin springen. Voel wat er te voelen is en geef je over aan de heftigheid ervan. Dat is zeker niet gemakkelijk. Als vanzelf gaat alles in ons in verzet tegen de pijn die hoort bij een flinke crisis. Wil je al meebewegen, dan kom je onherroepelijk je eigen weerstand tegen. Voor je het weet ben je weer weg bij de pijn. Dat voelt natuurlijk wel even fijner, maar pijn laat zich niet wegstoppen. Ergens in je lijf wordt het opgeslagen en zal zich later opnieuw, maar dan iets heftiger aandienen. Wordt er niet geluisterd, dan wordt er harder geroepen.

Het afgelopen jaar ben ik gaan luisteren. Wat ik hoorde was verre van fijn. Het maakte me bang en er waren momenten dat het voelde alsof ik het niet aankon. Op die momenten ben ik het ook niet aangegaan. Het is belangrijk om mild te zijn voor jezelf. Ik heb gezorgd dat ik onder deskundige begeleiding van een collega coach ruimte durfde te maken voor de pijn die zich aandiende. Dat voelde soms als een hopeloze weg. Er bleef maar pijn komen. Wat had het voor zin?

Nu, een paar maanden later voel ik welke zin het heeft gehad. Het heeft mij vrij gemaakt om te kunnen voelen welke stappen in het leven op dit moment ècht bij mij passen. Wie ik werkelijk ben en wat mij te doen staat. Dat blijken hele andere stappen te zijn dan ik tot nog toe van mezelf gewend was. Maar ze voelen verrassend goed en dus zet ik ze met gemak. Stapje voor stapje. Dat daar kennelijk een nieuwe crisis bij hoort, maakt me niet meer bang. Ik weet nu zeker dat een crisis me enkel en alleen uitnodigt tot diepere lagen van vrijheid en dus maak ik er met alle liefde ruimte voor.

Wil jij ook graag gaan luisteren naar wat de pijn jou te vertellen heeft, maar vind je het spannend? Samen staan we sterker dan jij alleen. Kijk voor meer informatie op www.samenmetdaphne.nl/traject.

Niets kan ik (nog) niet verdragen

Van alle emoties die er te voelen zijn heb ik de grootste moeite met leegte. ‘Het niets’, ‘de grote stilte’, ‘de leegheid’, het staarde me de afgelopen dagen dreigend aan. Liever heb ik grote paniek, enorm verdriet of dreigende angst. Tegenover overweldigende emoties staat een overweldigend vertrouwen in mij. Ik kan ze beiden gelijktijdig zonder problemen ervaren. Hoe anders is dat met leegte!

Terugkijkend zie ik nu dat het mij niet gelukt is om te kunnen zijn met ‘het niets’ dat zich aandiende. Nog voordat ik me er bewust van was ben ik het gaan vullen met verhalen die overweldigende emoties veroorzaakten. Beter hanteerbaar en een perfecte afleiding van ‘de grote leegte’.

Niet dat de verhalen niet klopten, hoor. Ze raakten echt wel een kern en er zit zeker iets in waar ik verder naar mag gaan kijken. Maar ze haakten niet echt ergens op aan. Ik voelde de emotie wel, maar net iets te oppervlakkig. Het raakte me wel, maar niet diep genoeg. Het waren niet de verhalen die om aandacht vroegen, zo bleek achteraf.

Wat ben ik blij dat ik dat kon ervaren! Voordat je het weet ben je zomaar weer in zo’n verhaal verdwaald en bepaalt dat ineens de richting van je leven. Nu ben ik in één klap uit het hele gedoe gestapt en kan ik weer verder.

Natuurlijk realiseer ik me dat ook deze realisatie een mooie uitvlucht is en dat ‘het grote niets’ nog steeds ergens op mij ligt te wachten. Maar vooruit. Deze neem ik even. In de wetenschap dat ik de volgende leegte die zich aandient dapperder en met een groter bewustzijn onder ogen zal durven komen.

Over loslaten

Wie zich actief bezighoudt met persoonlijke of spirituele ontwikkeling komt het regelmatig tegen. Het advies om iets los te laten. Een goed bedoeld advies dat vaak tot frustratie leidt. Want hoe doe je dat dan, dat loslaten?

Loslaten kan je niet ‘doen’.
Het paradoxale is dat wanneer je heel hard je best gaat doen om iets los te laten, dat ‘iets’ steeds sterker aan je vastkleeft. Het werkt niet. Het willen loslaten en het niet willen hebben, werkt averechts.

Wat levert het je op?
Loslaten begint met het antwoord op de vraag: “wat levert het me op om er aan vast te houden”. Misschien is het in eerste instantie lastig om deze vraag te beantwoorden , omdat het zo onwaarschijnlijk lijkt dat het je iets positiefs op levert. Toch zal je ontdekken dat dat zo is want anders was je er allang niet meer mee bezig.

Natuurlijk laat je het niet los!
Als je hebt ontdekt wat het je oplevert dan weet je direct waarom je niet los kunt laten. Stel het levert je ‘verbondenheid’ op, dan staat loslaten dus gelijk aan het ervaren van ‘eenzaamheid’. Als dat gevoel heel pijnlijk voor je is, is het nogal logisch dat dat loslaten niet lukt!

Loslaten gaat vanzelf
De kunst is om aan de slag te gaan met het gevoel dat je liever niet voelt, in dit geval ‘eenzaamheid’. Zodra het je lukt om niet meer zo bang te zijn voor dat gevoel, verdwijnt daarmee de urgentie om het te vermijden. Gebeurt er dan iets wat je niet prettig vindt, dan ben je vrij om te zuiver te reageren. Er hoeft niets meer angstvallig in stand gehouden te worden en je zal merken dat ‘het loslaten’ zich, zonder dat jij er iets van gemerkt hebt als vanzelf heeft voltrokken.

Van paniek naar rust in een paar ademhalingen

Het gebeurt niet vaak meer, maar laatst raakte ik weer eens volledig overspoeld door mijn emoties. ‘Lichter leven’ zei me nog wel iets, maar ik kon me er weinig concreets meer bij voorstellen. Gewoon weg. Van het ene op het andere moment. Achteraf bleek dat inderdaad te kloppen. Of tenminste, het was natuurlijk niet weg, maar de weg ernaar toe was afgesloten.

Even niet voelen
Wie mij kent of weleens iets van mij leest weet dat ik een groot voorstander ben van voelen wat er te voelen valt. Dit moment was er echter typisch zo eentje waar dat even niet opgaat. Het was zaterdagochtend en ik stond langs de lijn van het veld waarop mijn kinderen een kwartier later een wedstijd zouden gaan voetballen. Iemand maakte een grapje. Best onschuldig eigenlijk, en toch knapte er iets in mij. Ik kon niet meer stoppen met huilen. Tijdens een wanhopig rondje lopen deed ik mijn uiterste best het hele voorval te relativeren en vervolgens mezelf, maar niets hielp. Verdriet bleef komen en ieder gedachte die ik kon denken bevestigde de noodzaak om dat op dat moment te uiten. Het was hopeloos.

Reddende oefening.
Plotseling herinnerde ik mij dat ik een oefening op zak had die wellicht zou kunnen helpen. Ik trok me terug in een verlaten dug-out en zette op hoop van zegen mijn laatste redmiddel in. Vijf minuten later stond ik op en wandelde richting het speelveld. Het lukte mij de wedstrijd in rust te bekijken, terwijl ik iemand en passant nog even vertelde hoe verdrietig ik me net had gevoeld. Ik was onder de indruk.

Wondermiddel?
Had ik een toverdrankje in handen waarmee “al uw problemen in één keer verdwijnen”? Nee, natuurlijk niet. De oefening die ik gebruikte heet hartcoherentie en daar is helemaal niets geheimzinnigs aan. Op het moment dat je lichaam gevaar ervaart raakt het automatisch in een vecht- of vlucht modus. Daar valt op bewust niveau helemaal niets aan te doen. En omdat je lichaam geen verschil kent tussen een leeuw en een grapje dat verkeerd valt, kan het zich op de meest onverwachte momenten ineens onhandelbaar gaan gedragen. Relativeren, iets anders willen doen, het heeft allemaal geen zin meer. Wat zin heeft is zorgen dat je lijf zich weer veilig voelt en dat is precies wat hartcoherentie doet.

Krachtig houvast
De komende tijd zal ik meer gaan delen over wat hartcoherentie allemaal voor je kan betekenen. En dat is veel. Op dit moment laat ik je graag weten dat ik bezig ben met de ontwikkeling van een cursus waarin ‘Leer lichter leven’ en hartcoherentie met elkaar verbonden worden. De inzichten van ‘Leer lichter leven’ kunnen pas echt helemaal tot bloei komen wanneer zij zich ontwikkelen vanuit een veilige basis. Hartcoherentie bied je een eenvoudige manier om die veilige basis te creëren en een krachtig houvast om deze in stand te kunnen houden.

Ben je geïnteresseerd in deze cursus en wil je graag meer informatie? Vul dan het formulier in op mijn site. www.samenmetdaphne.nl/krachtig-houvast Ik houd je graag op de hoogte van de ontwikkelingen.

De waarde van een crisis bepaal je zelf

“Ontvang kritiek als een cadeau en bedank de gever ervan.” Het is 1998 en ik bevind me in één van de vele cursussen, leergangen of workshops die ik als manager doorlopen heb. “Kritiek als cadeau…” hoor ik mijzelf sceptisch denken “dank je hoor, fijn cadeau”. Ik kan er niets mee op dat moment, maar merk in de jaren die volgen wel dat de zin blijft hangen. De belofte die er in zit oefent een soort magische aantrekkingskracht op me uit. Ik weet dat ik er iets mee moet, wil ik niet elke keer opnieuw weer helemaal omver geblazen worden als ik kritiek krijg.

In eerste instantie lukt het me om dankbaarheid te spelen. “Wat fijn dat je dit met me deelt” zeg ik, terwijl ik me ternauwernood staande houdt. Al snel merk ik dat ik met het uiten van mijn dankbaarheid een mooie verdediging in handen heb. Door net te doen alsof ik kritiek ontvang als cadeau haal ik als het ware de ander alle wapens uit handen en voel ik me sterk. Ik ben er dan nog lang niet, maar wel op weg!

In de loop der jaren realiseer ik me steeds verder dat ik het zelf ben die bij het ontvangen van kritiek bepaalt of het een wapen is of een cadeau. De gever heeft daarop nauwelijks tot geen invloed. Wanneer het me lukt om de inhoud van de boodschap tot me door te laten dringen, te voelen wat het met me doet en vervolgens te bepalen welke les ik er uit te leren heb, maak ik het zelf tot het waardevolste cadeau dat ik maar kan ontvangen: brandstof tot groei!

Datzelfde principe gaat op voor een crisis. Net als bij kritiek bepaal je de waarde van een crisis zelf. Zie je het als een afgang of iets wat je eigenlijk niet verdient, dan wordt het een wapen waartegen je je maar beter kunt verdedigen. Durf je het daarentegen te ontvangen en te onderzoeken, dan verandert het vrijwel direct in een cadeau waar je nog lang plezier van zult hebben.

Je eigen beerput openen is eng, maar hem dichtlaten is enger

beerput

Je eigen beerput openen is eng, maar hem dichtlaten is enger.

Onder het tapijt vegen, wegdrinken, afleiden, omdenken…we hebben er veel voor over om maar geen contact te hoeven maken met onze pijnlijke emoties. De angst voor wat er gebeurt als ‘de beerput’ geopend wordt is groot en de meeste mensen gaan dat dan ook liever uit de weg. Verbazingwekkend als je je realiseert dat het juist het dichtlaten van de beerput is die zoveel lijden veroorzaakt.

Bij het vullen van een beerput in letterlijke zin kan je je waarschijnlijk wel een voorstelling maken. Je moet er niet aan denken wat de consequenties zijn als die niet schoongemaakt wordt. De stank is niet te harden en er ontstaat al snel een bron van ziektes. Een beerput in overdrachtelijke zin wordt gevuld wanneer je pijn vermijdt. Als iemand bijvoorbeeld iets kwetsends tegen je zegt en jij aan jezelf gaat twijfelen, boos wordt op de ander of gaat analyseren hoe het zo ver heeft kunnen komen in plaats van te voelen wat de opmerking met je doet. Door voorbij te gaan aan je eigen zuivere emotie kan de beerput zich vullen.

De emoties die opgeslagen liggen in zo’n beerput kunnen op de meest onverwachte momenten geactiveerd worden. Doet iemand iets in het hier en nu wat jou doet denken aan iets naars uit het verleden dat jij hebt weggestopt, dan haken die twee gebeurtenissen als het ware aan elkaar en verdubbelt het pijnlijke effect ervan. Dat verklaart waarom mensen (waaronder wijzelf!) soms voor ons gevoel totaal buitenproportioneel reageren.

Om te voorkomen dat de inhoud van een beerput zich ontwikkelt tot een broeinest van ellende, moet deze regelmatig opgeschoond worden. Voor het zuiver houden van een letterlijke beerput hebben wij tegenwoordig gelukkig de WC. Die schoonhouden doe je niet voor je plezier, maar als je dat met enige regelmaat doet valt de investering reuze mee. Datzelfde geldt voor de figuurlijke beerput.

Natuurlijk is de inhoud van jouw beerput in eerste instantie overweldigend. Je hebt het niet voor niets weggestopt. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is het echter niet de inhoud die ondragelijk is, maar de druk die veroorzaakt wordt door een overvolle beerput. Eenmaal geconfronteerd met de inhoud ervan blijkt deze voor de meeste mensen verbazingwekkend gemakkelijk te dragen.

Wil jij jouw beerput opschonen, maar heb je geen idee waar je moet beginnen? Ik schreef een handleiding die je op weg helpt.

“Ach, ik hoef nog maar 25 jaar tot aan mijn pensioen”

Linkedin

In mijn werk als leidinggevende ben ik ze veel tegen gekomen: bange mensen. Mensen waarbij je aan alles ziet dat ze het totaal niet naar hun zin hebben, ver onder hun kunnen aan het werk zijn of veel te stressvol werk voor hun rekening nemen. Wat was het een uitdaging om hen in beweging te krijgen en ik moet eerlijk toegeven: het is me niet vaak gelukt.

Illusie van zekerheid als houvast
Het meest extreme voorbeeld was wel een medewerker die ik ontmoette toen ik een team leidde dat ik voorbereidde op een grootschalige reorganisatie. Zijn baan zou gaan verdwijnen, zoveel was zeker. Heel rot natuurlijk, maar de werkgever was coulant en gaf hem alle ruimte om zich er op voor te bereiden. Hij mocht een opleiding volgen, stage gaan lopen of deelnemen aan een outplacement traject. Toen ik hem vroeg waar zijn voorkeur naar uit ging was zijn legendarische antwoord: “Ach, het zal mijn tijd wel uitduren. Ik hoef nog maar 25 jaar tot aan mijn pensioen”.

Hoofd tegen hoofd
Op dat moment was ik totaal verbijsterd door zijn antwoord. Hoe is het mogelijk dat iemand vasthoudt aan een ‘zekerheid’ waarvan je met zekerheid kunt zeggen dat die niet bestaat? Ik probeerde hem uit te leggen dat hij er echt goed aan zou doen om zijn kansen te pakken. Ik vertelde hem dat als hij nu geen actie zou ondernemen hij straks te laat zou zijn en ik probeerde hem met alle macht te verleiden om in beweging te komen. Helaas…niets hielp.

Echte beweging komt vanuit het hart
Wat er uiteindelijk van deze medewerker terecht is gekomen weet ik niet. Ik verliet het schip voortijdig omdat ik niet opgewassen bleek tegen zoveel weerstand. Wat ik wel weet is waar het mis ging. Ik probeerde hem te motiveren om goed voor zichzelf te zorgen door hem aan te spreken op dezelfde bron waarmee hij zijn zekerheid in stand hield: zijn hoofd. Ik heb ondertussen geleerd dat de motivatie om in beweging te komen niet ontstaat vanuit angst, maar vanuit vertrouwen. En dat vertrouwen niet ontstaat in je hoofd, maar in je hart.

Ervaring wordt workshop
Nu ik dit weet kan ik niet wachten om terug te keren naar de werkvloer en vanuit dit perspectief met medewerkers aan de slag te gaan. Samen met Ademcoach/ Rebalancer Inge Kraan ontwikkel ik op dit moment een workshop waarin we gaan werken aan en vanuit vertrouwen. En het mag duidelijk zijn dat het hart een prominente rol gaat krijgen…

Wordt vervolgd!

Labels plakken als weg naar volledige acceptatie

Labels plakken

“Wist ik maar wat hij heeft” verzuchtte een vriendin van mij “dan kan ik tenminste handvatten krijgen om met hem om te gaan”. Veel ouders zitten met hun handen in het haar waar het gaat om de omgang met hun kinderen. Ikzelf ben daar zeker geen uitzondering op. Uit het lood geslagen door gedrag dat onze kinderen vertonen zoeken we naar houvast. “Wat moet ik doen om het beste in hem naar boven te halen?”, “hoe kan ik voorkomen dat mijn kind zo vaak verdrietig is”, “wat moet ik doen om ervoor te zorgen dat mijn kind de weg gaat bewandelen die bij haar past?”. Allemaal liefdevolle vragen van hardwerkende ouders die hun kinderen een prachtig leven gunnen. Het antwoord is zo simpel en voor de hand liggend dat we er gewoon overheen kijken.

Niets doen durven we niet
Het enige dat wij hoeven te doen is onze kinderen volledig accepteren zoals zij zijn. En verder helemaal niets. Oei…dat is een grote uitdaging voor ons. Niets doen. Alhoewel steeds meer mensen zich gaan realiseren dat ‘niets doen’ heel vaak het goede antwoord is op veel van onze levensvragen, ligt dat in het geval van het opvoeden van onze kinderen nog steeds erg gevoelig. En dus gaan we iets doen. Prachtig! Wat zijn wij mensen toch een slimme wezens. Diep van binnen weten we heel goed wat er nodig is en als we daar niet via de kortste weg komen, dan maar via een omweg. In het geval van gedrag van onze kinderen dat wij lastig vinden, hebben we vele labels verzonnen. ADHD, hoog sensitief, nieuwe tijd…ik noem er maar een paar. Wanneer een kind zo’n label heeft gekregen zorgt dat ervoor dat de ouders opgelucht adem kunnen halen. “Eindelijk is het duidelijk wat ons kind heeft, kijk maar het past precies in het profiel”. Het gedrag van het kind klopt en de ouder kan beginnen met het proces van totale acceptatie van het kind. Halleluja! Wat een opluchting voor het kind.

Later, als ze groot zijn
Maar hoe moet dat later? Wanneer al die kinderen opgroeien en nog steeds het label op hun voorhoofd geplakt hebben? Ach, ik maak me daar niet zoveel zorgen over. De wijze generatie die nu opgroeit zal heel goed in staat zijn ons te doorzien en het belang van labels los te laten. Zij zullen met vertedering spreken over hun lieve ouders die alles zo graag goed wilden doen. Zó goed dat zij niet konden geloven dat ze helemaal niets hoefden te doen. “Gelukkig,” zo zullen zij tegen elkaar zeggen “hebben zij een manier gevonden om met hun perfectionisme en gebrek aan vertrouwen om te kunnen gaan. Er was weliswaar een flinke omweg voor nodig, maar ze zijn er uiteindelijk toch gekomen”.

Heb je ego lief

candle-968244_1920Ons ego krijgt het flink te verduren, die arm ziel. Ontmoeten we een mens dat zich onhebbelijk gedraagt dan spreken we al snel over iemand met een “groot ego”. Ontdekken we een naar trekje bij onszelf noemen we dat een “ego dingetje”. In het algemeen geldt: hoe vervelender het gedrag van een persoon, hoe groter het ego is dat we hem of haar toedichten. En dat terwijl het juist zo hard voor ons aan het werk is!

Het wordt de hoogste tijd om ons ego eens flink in het zonnetje te zetten.

Maak kennis met je ego
Laten we om te beginnen eerst eens fatsoenlijk kennis maken. Wie of wat is ons ego eigenlijk? Van het woord ego bestaan verschillende definities. Wanneer ik spreek over ‘het ego’ bedoel ik dat stuk in onszelf dat het grootste gedeelte van de tijd aan het woord is. Het gekwebbel, de innerlijke stemmen. Je zou het ook je ‘afweermechanisme’ of ‘beschermingsmechanisme’ kunnen noemen. Sommige mensen noemen het je ‘persoonlijkheid’. Het zit in ons hoofd en bemoeit zich werkelijk overal mee. Soms is het ontzettend trots als iets goed is gegaan, soms schaamt het zich te pletter als we een fout hebben gemaakt. In elk geval vindt het altijd overal iets van.

Het ontstaan en de functie van je ego
Naast het ego heeft ieder mens ook een plek in zichzelf dat volledig puur en zuiver is. Ik noem die plek ‘je bron’, maar het wordt ook wel ‘ziel’, ‘liefde’, ‘hogere zelf’, ‘god’ of ‘bewustzijn’ genoemd. Het ego heeft zichzelf tot taak gesteld om die mooie zuivere plek te beschermen. Het is ontzettend bang dat het beschadigd raakt en het heeft daar een goede een reden voor.

In het allerprilste begin van ons leven zijn wij één en al zuiverheid en puurheid. In de loop van onze ontwikkeling maken we dingen mee waardoor we gekwetst, teleurgesteld of pijn gedaan worden. Het ontwikkelen van trauma’s is universeel. Iedereen heeft ze. Het kan zijn dat jouw ouders je een keer niet hoorden en je te lang hebt gehuild. Misschien heb je wel hele grote nare dingen meegemaakt. In feite maakt het niet uit wat het was, het gaat er om hoe jij het hebt beleefd. Het deed pijn en het veroorzaakte een scheurtje in jouw mooiste, diepste kern.

Het ervaren van pijn is voor niemand fijn en om te voorkomen dat jouw bron verder beschadigd raakte werd er een ego gevormd: een poortwachter die pijn en teleurstellingen diep weg stopte in je on- of onderbewuste. Dit proces is natuurlijk prachtig; het heeft er toe geleid dat jij nu, op dit moment dit verhaal kunt lezen. Het heeft je gemaakt tot wie je nu bent, met alles er op en eraan.

De keerzijde van de goede zorgen
De bescherming die jouw ego je biedt heeft echter ook een keerzijde. Pijn kan verstopt worden, maar lost pas op als het er even helemaal mag zijn en doorvoelt wordt. Jouw ego deed mooi en belangrijk werk toen er zich pijn aandiende die jij op dat moment niet aan kon. In de loop van de tijd heb jij je echter verder ontwikkeld. Je bent sterker geworden en minder kwetsbaar. Je zou de pijn ondertussen allang kunnen verdragen, maar je ervaart dat niet omdat je er niet mee geconfronteerd wordt. Met het blijven verstoppen houd je je eigen angst in stand. Daarnaast kost het verstopt houden natuurlijk ook een hoop energie. Bij veel mensen leidt dit op den duur tot klachten als hoofd- of buikpijn, stress, oververmoeidheid, angst of een geïrriteerde stemming.

Boos worden werkt averechts
In mijn praktijk begeleid ik mensen die last hebben van pijn die weggestopt is. Heel voorzichtig proberen wij samen het ego te verleiden de teugels beetje bij beetje te laten vieren. Soms gaat dat ineens heel snel en soms is dat lastiger. Wanneer we in zo’n proces aan het werk zijn hebben mensen nogal eens de neiging om boos te worden als het niet lukt om ‘uit hun hoofd’ te komen. Veel mensen schelden op hun ego. “Hou toch eens op met denken” of “bemoei je er niet mee…” en dan houd ik het hier nog netjes. In veel hoofden gaat het er vaak heel wat grover aan toe. Natuurlijk werkt dat niet. Wat zou jij doen als je wordt uitgescholden terwijl je gevraagd wordt om iets te doen wat je helemaal niet wil? Precies! Jouw ego is bang en zal dus gerustgesteld moeten worden

Geef je ego wat jij zelf graag ontvangt
Wat werkt voor jou, werkt ook voor je ego. Na gedane arbeid is het prettig om bedankt te worden en als je gevraagd wordt om een stapje opzij te doen is het fijn om te horen dat je aanwezigheid gewaardeerd werd. Vertel je ego dat je niet meer bang bent voor de pijn, dat je het aan kunt en aan wil gaan. En geef het vooral de ruimte om rustig te wennen aan de nieuwe situatie. Je zult zien dat je ego dan graag bereid is even pauze te nemen en er op de momenten dat het wel weer nodig is met liefde weer voor je zal zijn.

Superhelden en geluksvogels blijken minder schaars

Artikel geschreven voor Pioniers Magazine, 3 februari 2016

Jarenlang vond ik mijzelf een echte geluksvogel. Ondanks de vele verhalen die ik hoorde over enge mensen die je nare dingen aan kunnen doen, verliep mijn leven rustig. Ik woonde als tiener in het centrum van Amsterdam en fietste geregeld midden in de nacht alleen naar huis. Ik was best kwetsbaar zo helemaal alleen, maar er is nooit iets gebeurd. Wat een mazzel! Zelfs de rondreis met de Greyhound bus die ik als jonge vrouw alleen door Amerika maakte, overleefde ik, wat een godswonder was volgens de Amerikanen die ik daar toen over sprak. Hoe langer mijn geluk duurde, hoe meer ik me begon af te vragen of er niet iets anders aan de hand was. Het kan toch niet zo zijn dat ik de enige ben die over het algemeen alleen maar aardige en behulpzame mensen ontmoet? En inderdaad. Dat bleek niet waar te zijn. Ik ontdekte dat ik niet een geluksvogel was, maar een gemiddeld persoon met een gemiddelde ervaring. De meesten van ons ontmoeten over het algemeen aardige mensen en voelen in zichzelf een grote bron van aardigheid ten opzichte van anderen. Toch leven wij collectief met het beeld dat de mens van nature slecht is en alleen maar gericht op eigen gewin. Hoe komen we aan dit beeld? En belangrijker nog: hoe komen we er vanaf?

Superhelden vind je overal in alle soorten en maten
Het beeld dat wij van de wereld en van onszelf hebben, is gebaseerd op de verhalen die wij elkaar vertellen. De wetenschap vormt een invloedrijke bron voor deze verhalen. Geïnspireerd door Darwin is het beeld dat wij van onze eigen aard hebben niet zo fraai. “Wij hebben onszelf wijsgemaakt dat onze ware natuur koudbloedig is en alleen bedacht op zelfbehoud,” zegt wetenschapsjournaliste Lynne Mc Taggart. In haar boek de Verbinding beschrijft zij haar onderzoek naar talloze studies over altruïstisch gedrag. Altruïsme is fascinerend wanneer je het bekijkt vanuit evolutionair perspectief. Als wij mensen in de kern alleen gericht zijn op het vergroten van de overlevingskans van onszelf kun je altruïstisch gedrag eigenlijk alleen verklaren als een ‘foutje van de natuur’, een afwijking. Waarom zou je een ander helpen met overleven wanneer deze ander in potentie jouw eigen kans op overleven verkleint? Toch gebeurt het veel en beperkt het gedrag zich niet alleen tot menselijke superhelden. Onderzoek laat zien dat dit gedrag bij veel verschillende soorten voorkomt. Van vogels die de nakomelingen van andere vogels voeden, tot apen die dagenlang voedsel weigeren wanneer zij daarmee een andere aap elektrische schokken kunnen besparen. “Wij hebben een altruïstische aard en deze is biologisch verankerd” concludeert Mc Taggart op basis van haar studie.

Plunderingen als heldendaad
Een andere belangrijke bron van verhalen zijn de media. Lange tijd geloofden wij dat wat we op de televisie zagen waar was. Vooral de nieuwsuitzendingen schotelden ons het ene na het andere bewijs van onze slechte aard voor. Zodra de mens de kans krijgt om zichzelf te verrijken dan gebeurt dat direct en als het nodig is op brute wijze. Een recent voorbeeld hiervan is de overstroming in New Orleans in 2005. De natuurramp veroorzaakte een grote chaos waarin talloze plunderingen plaatsvonden. De egoïstische aard van de mens werd via de media breed uitgemeten en op televisie wereldwijd vertoont, zodat iedereen het met eigen ogen kon zien.

Gelukkig worden er steeds meer mensen wakker en beginnen zelfs over ‘bewijs dat zij met eigen ogen gezien hebben’ kritische vragen te stellen. Journalist Rutger Bregman beschrijft in de Correspondent van 2 november 2015 een ander verhaal over de situatie in New Orleans ten tijde van de overstromingen: “Pas veel later…ontdekten wetenschappers dat er iets heel anders was gebeurd in New Orleans. De stad was niet overspoeld door egoïsme en anarchie. De stad was overspoeld door samenwerking, empathie en heldhaftigheid. Zeker, er waren voorbeelden van asociaal gedrag te vinden. Maar onderzoekers van het Disaster Research Center van de Universiteit van Delaware concludeerden in 2006 dat ‘de overweldigende meerderheid van het spontane gedrag prosociaal was.’ De plunderingen bleken grotendeels gedaan om spullen te verkrijgen voor mensen in nood in plaats van voor eigen gewin.

Deze kritische geluiden zijn zich aan het verspreiden en ze stellen me gerust. Bijna 200 jaar hebben wij elkaar nu verteld dat we van nature slecht zijn en enkel gericht op overleven. Het wordt de hoogste tijd dat we elkaar gaan vertellen wat er zo mooi aan ons is. Hoe graag we anderen helpen en hoe bereid we zijn om zelf een stapje opzij te doen als we een ander daarmee de ruimte kunnen geven. Laten we onszelf en elkaar de komende 200 jaar overtuigen van onze prachtige altruïstische aard. Misschien hebben we de woorden ‘geluksvogel’ en ‘superheld’ in dit verband over 2 eeuwen dan wel helemaal niet meer nodig.